Wanneer een medewerker ziek is, zijn werkgever en werknemer samen verantwoordelijk voor een goede re-integratie. Daarbij komt vaak de vraag naar voren: mag een werknemer passende arbeid weigeren tijdens ziekte? Het korte antwoord is: nee, de werknemer is verplicht om passende arbeid te aanvaarden.
Wat is passend arbeid?
Volgens het artikel 7:658a BW wordt onder passende arbeid verstaan “alle arbeid die voor de krachten en bekwaamheden van de werknemer is berekend, tenzij aanvaarding om redenen van lichamelijke, geestelijke of sociale aard niet van hem kan worden gevergd.”
Het is dus werk dat aansluit bij wat een zieke werknemer, ondanks zijn beperkingen, nog wél kan doen. Dit kan bestaan uit aangepaste taken, minder uren, een andere functie binnen het bedrijf of, als dat nodig is, werk bij een andere werkgever. De bedrijfsarts speelt hierbij een belangrijke rol door te beoordelen welke beperkingen en mogelijkheden er zijn.
Of werk passend is hangt af van de volgende factoren:
- de werkzaamheden en functies die de werknemer in het verleden heeft vervuld;
- het opleidingsniveau en de gevolgde opleidingen van de werknemer;
- de lichamelijke en/of psychische belastbaarheid van de werknemer;
- de werkzaamheden die de werknemer, gelet op zijn beperkingen, nog kan uitvoeren;
- het salarisniveau dat bij de werknemer past;
- de reistijd en afstand tussen de woonplaats van de werknemer en de werkplek.
Wat zijn de verplichtingen van de werkgever en de werknemer – in het kort?
Volgens de Wet verbetering poortwachter moeten werkgevers actief zoeken naar passend werk en medewerkers ondersteunen bij hun terugkeer naar werk. Hoe groter de organisatie, hoe meer vacatures en hoe groter de variatie in functies, des te groter de kans dat er andere passende werkzaamheden beschikbaar zijn. Daarnaast zijn in zulke organisaties vaak ook meer mogelijkheden om de eigen functie aan te passen, bijvoorbeeld door taken anders te verdelen of door taken uit te wisselen.
Tegelijkertijd wordt van werknemers verwacht dat zij meewerken aan hun re-integratie. Wanneer een werknemer zelf met voorstellen komt voor andere, passende werkzaamheden binnen het bedrijf, wordt van de werkgever verwacht dat hij hier serieus en welwillend op ingaat. Als de werkgever deze voorstellen afwijst, moet hij dit goed en duidelijk onderbouwen. Ook in situaties van inkrimping of reorganisatie blijft de werkgever verplicht om actief te zoeken naar mogelijkheden om een werknemer met functionele beperkingen aan het werk te houden.
Mag een werknemer passend arbeid weigeren?
In principe moet een werknemer passende arbeid accepteren wanneer deze aansluit bij de mogelijkheden en beperkingen die door de bedrijfsarts zijn vastgesteld. Weigert een werknemer zonder geldige reden mee te werken, dan kan dit gevolgen hebben voor de loondoorbetaling.
De werkgever kan in dat geval een loonstop toepassen. Een loonstop kan worden toegepast wanneer een werknemer zonder gegronde reden zijn re-integratieverplichtingen niet nakomt, bijvoorbeeld door passende arbeid te weigeren, niet mee te werken aan redelijke re-integratiemaatregelen of het plan van aanpak. In dat geval vervalt het recht op loon over de betreffende periode en hoeft dit loon later niet alsnog te worden betaald. Voordat het loon wordt stopgezet, moet de werknemer eerst schriftelijk gewaarschuwd worden.
Het weigeren van passende arbeid kan zelfs leiden tot ontslag. Op grond van artikel 7:670 lid 1 BW mag de werkgever de arbeidsovereenkomst niet beëindigen gedurende de eerste twee jaar waarin de werknemer door ziekte zijn werkzaamheden niet kan verrichten. Deze ontslagbescherming vervalt echter wanneer de zieke werknemer weigert om mee te werken aan zijn re-integratie. Het (herhaaldelijk) weigeren van passende arbeid valt hier ook onder.
Toch betekent dit niet dat elke weigering automatisch onterecht is. Er kunnen situaties zijn waarin een werknemer goede redenen heeft om het aangeboden werk niet te accepteren. Hiervan kan sprake zijn als het werk toch niet als passend gezien kan woorden, bijvoorbeeld doordat:
- Het werk is medisch niet verantwoord volgens de bedrijfsarts.
- De werkzaamheden niet aansluiten bij de vastgestelde belastbaarheid.
- Het werk wijkt af van wat redelijkerwijs van de werknemer verwacht mag worden.
Bij twijfel is het verstandig om een deskundigenoordeel van UWV aan te vragen. Dit kan helpen om een conflict te voorkomen en geeft meer duidelijkheid over de situatie.
Wat kunnen werkgevers doen?
Wanneer een werknemer passende arbeid weigert, kan dit niet alleen gevolgen hebben voor de werknemer, maar ook voor de werkgever. Het UWV beoordeelt na twee jaar ziekte of beide partijen voldoende re-integratie-inspanningen hebben geleverd. De werkgever is verplicht om sanctiemaatregelen toe te passen als de werknemer niet of onvoldoende meewerkt aan de re-integratie. Als een werkgever hierin tekortschiet, kan een loonsanctie voor de werkgever volgen (verlenging van de loondoorbetalingsplicht voor maximaal 52 weken).
Het is daarom belangrijk om zorgvuldig te handelen. Een succesvolle re-integratie begint met duidelijke communicatie en een goede vastlegging van afspraken. Het is goed om:
- Het advies van de bedrijfsarts altijd als uitgangspunt te nemen.
- Passende werkzaamheden schriftelijk aan te bieden.
- Alle re-integratiestappen goed te documenteren.
- Regelmatig evaluatiegesprekken te voeren.
- Bij conflicten tijdig juridisch advies of een deskundigenoordeel aan te vragen.
Wat kan HMP voor jouw organisatie betekenen?
Heb je te maken met een werknemer die passende arbeid weigert tijdens ziekte? Dan is het belangrijk om snel en zorgvuldig te handelen. Een verkeerde aanpak kan leiden tot arbeidsconflicten, of zelfs een loonsanctie van het UWV.
HMP ondersteunt werkgevers bij alle vraagstukken rondom verzuim en re-integratie. Wij helpen je onder andere met:
- Het beoordelen van re-integratiedossiers.
- Advies over passend werk en de wettelijke verplichtingen.
- Het opstellen van schriftelijke waarschuwingen en loonmaatregelen.
- Begeleiding bij gesprekken met werknemers.
- Ondersteuning bij UWV-trajecten en deskundigenoordelen.
- Arbeidsrechtelijk advies bij geschillen rondom ziekte en re-integratie.
Heeft u vragen over een lopende verzuimzaak of wilt u sparren over de juiste aanpak? Neem contact op met onze verzuimexpert Kasia Noordam via 085 049 244 4 / k.noordam@hmp.nl.
HMP | Realising Change… Bewezen expertise voor het daadwerkelijk oplossen van vraagstukken op het gebied van:
